Kodeks Pracy jest głównym źródłem prawa pracy obowiązującego w Polsce. Dokument ten pochodzi z dnia 26.06.1974r. (wszedł w życie 1 stycznia 1975r.). Kodeks Pracy reguluje przede wszystkim obowiązek pracy, który zachodzi między pracodawcą a zatrudnionym (powstanie, trwanie i jego zakończenie), ale także:
• Ustala podstawowe organy prawa,
• Waży o sposobie korzystania z k.c., jak również zastosowywania Kodeksu Pracy poza jego prawidłowym zakresem,
• Kształtuje podstawowe zasady prawa,
• Określa prawa a także obowiązki pracodawców i pracowników, tryb pracy, wypoczynek, ochronę pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, rozwiązuje spory ze stosunku pracy,
• Wyznacza dziedzinę i sposób powstawania innych praw w obszarze prawa pracy
Kodeks Pracy był niejednokrotnie nowelizowany, jednak i tak niektóre zagadnienia związane ze stosunkiem pracy możemy odnaleźć w innych akrach prawnych. Są wśród nich:
• Ustawa o organizacjach pracodawców (Dz.U.91.55.235),
• Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U.02.112.980),
• Ustawa o związkach zawodowych (Dz.U.01.79.854 ze zm.)
Prócz Kodeksu Pracy, źródłami prawa pracy w Polsce są:
• Układy zbiorowe (regulaminy, statuty) zawierane pomiędzy pracodawcami a związkami zawodowymi,
• Zarządzenia,
• Rozporządzenia
Do zasadniczych praw, jakie daje nam Kodeks Pracy należy przede wszystkim, prawo do posiadania samodzielnie wytypowanie pracy, w której zatrudniony będzie miał zapewnione bezpieczeństwo i higienę, a również w której nie poczuje się wyszydzany i obrażany. W myśl prawa, pracownik powinien dostawać godziwe wynagrodzenie za swoją pracę oraz móc korzystać z prawa do wypoczynku.
W ustawie wpisane jest również, że wszystkiee umowy, regulaminy i statuty, które tworzone są podczas trwania stosunku pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika, aniżeli te zawarte w Kodeksie Pracy.
Mały słowniczek
Pracodawca – osoba prawna, fizyczna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która zatrudnia pracowników, spełniając przy tym określone warunki społeczne i prawne
Pracownik – osoba fizyczna zatrudniona na umowę o pracę, świadcząca wcześniej określone zadania związane z miejscem pracy, na którym się znajduje
Stosunek pracy – specjalna więź prawna, jaka tworzy się między zatrudniającym a pracownikiem po uprzednim ustaleniu jej zasad
Zatrudnienie – fakt posiadania pracy przez osobę przyjęta do pracy lub w odwrotnej sytuacji, fakt zatrudnienia pracownika
Umowa o pracę – specyficzny typ kontraktu między pracownikiem a zatrudniającym, na mocy którego zatrudniony obowiązuje się wyświadczać określony typ pracy na korzyść zatrudniającego, a pracodawca wypłaca mu za to honorarium
Umowa zlecenie – typ kontraktu, na mocy którego osoba fizyczna zgadza się odpłatnie lub nieodpłatnie świadczyć pewną czynność prawną
Umowa o dzieło – typ umowy, na mocy której osoba fizyczna obowiązuje się do świadczenia opisanego w umowie „dzieła”, za które otrzyma honorarium od zamawiającego